Hikvision

Zacinający się obraz, pojawiające się na ekranie kolorowe kwadraty, tak zwane artefakty, czy też całkowity brak sygnału podczas opadów deszczu lub gęstej mgły to sytuacje, które mogą skutecznie zepsuć wieczorny seans filmowy. Bardzo często pierwszą podejrzaną staje się antena satelitarna, jej rozmiar lub ustawienie. Jednak w wielu przypadkach prawdziwy winowajca jest znacznie mniejszy i ukryty na jej wysięgniku. Mowa o konwerterze satelitarnym, niewielkim urządzeniu elektronicznym, którego prawidłowe działanie jest absolutnie niezbędne do odbioru programów telewizyjnych z satelity. Jego zadaniem jest zebranie sygnału skupionego przez czaszę anteny, wzmocnienie go i zamiana jego częstotliwości na niższą, tak aby mógł być przesłany kablem koncentrycznym do dekodera. Z biegiem lat, pod wpływem trudnych warunków atmosferycznych, konwerter ulega stopniowej degradacji, co prowadzi do pogorszenia jakości odbieranego sygnału. Warto zatem wiedzieć, jak rozpoznać objawy wskazujące na jego zużycie i kiedy należy pomyśleć o wymianie.

Pierwsze kroki w diagnozie – co można sprawdzić samodzielnie ?

Zanim podejmie się decyzję o wezwaniu fachowca lub zakupie nowego sprzętu, istnieje kilka czynności, które można wykonać we własnym zakresie, aby zorientować się w naturze problemu. Nowoczesne dekodery, takie jak te dostarczane przez operatorów platform cyfrowych Canal+ czy Polsat Box, oferują w swoim oprogramowaniu narzędzia diagnostyczne. Zazwyczaj w menu ustawień, w sekcji dotyczącej instalacji antenowej lub diagnostyki, znaleźć można mierniki sygnału. Wyświetlają one dwa podstawowe parametry: siłę sygnału i jakość sygnału. Siła, wyrażana procentowo, informuje o ogólnej mocy sygnału docierającego z anteny do dekodera. Jakość natomiast, również przedstawiana w procentach lub w postaci kolorowego paska, jest znacznie ważniejszym wskaźnikiem. Odzwierciedla ona, jak "czysty" i wolny od błędów jest sygnał, co bezpośrednio przekłada się na możliwość poprawnego zdekodowania obrazu i dźwięku. Charakterystycznym objawem dla uszkodzonego lub zużytego konwertera jest sytuacja, w której wskaźnik siły sygnału pokazuje wysoką wartość, na przykład 80-90%, podczas gdy wskaźnik jakości jest bardzo niski, niestabilny lub wręcz zerowy. W pogodny dzień wszystko może działać poprawnie, ale wystarczy niewielkie zachmurzenie, aby jakość sygnału drastycznie spadła, powodując zakłócenia. To wyraźny sygnał, że konwerter nie radzi sobie ze wzmocnieniem sygnału bez wprowadzania do niego znaczących szumów i zniekształceń.

Kolejnym etapem jest inspekcja wizualna. Należy dokładnie przyjrzeć się konwerterowi zamontowanemu na wysięgniku anteny. Poszukiwać należy pęknięć na plastikowej obudowie, zwłaszcza na białej osłonie promiennika, która chroni jego wnętrze. Nawet mikropęknięcia, niewidoczne na pierwszy rzut oka, mogą być drogą, którą do środka dostaje się wilgoć. Woda wewnątrz elektroniki to pewna droga do awarii, szczególnie w okresie zimowym, gdy zamarzająca woda może powodować trwałe uszkodzenia.

Warto również zwrócić uwagę na stan złącza typu F, do którego przykręcony jest kabel koncentryczny. Ślady rdzy, zielonkawy nalot (śniedź) czy poluzowanie nakrętki mogą powodować problemy z kontaktem elektrycznym, a w skrajnych przypadkach nawet mikrozwarcia, które skutecznie zakłócają przepływ sygnału. Kabel powinien być solidnie dokręcony, a samo połączenie zabezpieczone przed wilgocią za pomocą specjalnej gumowej osłonki, taśmy samowulkanizującej lub smaru silikonowego.

Głębsze spojrzenie na parametry techniczne sygnału

Wskaźniki procentowe w dekoderze to uproszczony obraz sytuacji. Profesjonalni instalatorzy cyfra.tv posługują się specjalistycznymi miernikami, które pozwalają na analizę znacznie bardziej szczegółowych parametrów sygnału. Zrozumienie ich podstaw pozwala lepiej pojąć, dlaczego stary konwerter może już nie wystarczać, zwłaszcza w dobie transmisji w wysokiej rozdzielczości HD i 4K.

MER, BER, C/N – co oznaczają te skróty ?

Najważniejszym parametrem oceniającym jakość sygnału cyfrowego jest MER (Modulation Error Ratio). Jest to stosunek mocy sygnału użytecznego do mocy szumów i zniekształceń w tym sygnale. Wartość MER wyrażana jest w decybelach (dB) i im jest wyższa, tym sygnał jest czystszy i lepszej jakości. Dla stabilnego odbioru kanałów w standardzie DVB-S2, w którym nadawana jest większość programów HD, wartość MER powinna przekraczać 11-12 dB. Nowocześniejszy standard DVB-S2X, wykorzystywany przez niektóre kanały 4K na platformach takich jak Canal+, wymaga jeszcze wyższych wartości. Zużywający się konwerter wprowadza do sygnału coraz więcej własnych szumów, co bezpośrednio obniża wartość MER. Nawet jeśli antena jest idealnie ustawiona, uszkodzony konwerter może sprawić, że MER będzie na granicy odbioru lub poniżej progu, co skutkuje znanym "kratkowaniem" obrazu. Innym ważnym parametrem jest BER (Bit Error Ratio), czyli stopa błędów bitowych. Określa ona stosunek liczby błędnie odebranych bitów do całkowitej liczby przesłanych bitów. Nowoczesne systemy transmisji posiadają zaawansowane mechanizmy korekcji błędów (FEC), ale jeśli błędów jest zbyt dużo, korekcja przestaje być skuteczna. Profesjonalne mierniki potrafią pokazać wartość BER przed i po korekcji, co daje jednoznaczny obraz stanu sygnału. Trzecim parametrem jest C/N (Carrier-to-Noise Ratio), czyli stosunek mocy nośnej do mocy szumu. Jest on ściśle powiązany z MER i również im jest wyższy, tym lepiej. Sprawny konwerter o niskim współczynniku szumów jest w stanie zapewnić wysoki stosunek C/N, co przekłada się na wysoki MER i stabilny odbiór.

Współczynnik szumów konwertera – cichy bohater instalacji

Każdy konwerter posiada parametr określany jako współczynnik szumów (Noise Figure), również wyrażany w decybelach (dB). Informuje on o tym, jak niewiele szumów własnych urządzenie dodaje do wzmacnianego sygnału satelitarnego, który sam w sobie jest niezwykle słaby po przebyciu dziesiątek tysięcy kilometrów. Zasada jest prosta: im niższy współczynnik szumów, tym lepszy konwerter. Nowoczesne konstrukcje, takie jak Inverto Black Ultra czy niektóre modele marki Televes, chwalą się współczynnikiem szumów na poziomie 0,1 dB czy 0,2 dB. Starsze modele, sprzed kilku czy kilkunastu lat, miały ten parametr na poziomie 0,6 dB, 0,8 dB, a nawet powyżej 1 dB. Co więcej, z wiekiem i pod wpływem degradacji elementów elektronicznych, rzeczywisty współczynnik szumów konwertera rośnie. Może się okazać, że urządzenie, które kiedyś miało 0,3 dB, po latach eksploatacji w trudnych warunkach na dachu w miejscowości takiej jak Marki pod Warszawą, realnie szumi na poziomie ponad 1 dB. Taka różnica jest ogromna i może decydować o tym, czy odbiór kanałów 4K z satelity Hotbird 13E będzie możliwy, czy też nie. W przypadku wątpliwości co do stanu instalacji, zawsze można zwrócić się o pomoc do wyspecjalizowanej firmy instalatorskiej, której pracownicy dysponują odpowiednią wiedzą i sprzętem pomiarowym, aby precyzyjnie ocenić wszystkie parametry i zdiagnozować źródło problemu.

Wymiana konwertera – jaki model wybrać i jak to zrobić ?

Gdy diagnoza jednoznacznie wskazuje na konwerter, pojawia się pytanie o wybór nowego modelu. Rynek oferuje szeroką gamę urządzeń, a wybór zależy od specyfiki posiadanej instalacji telewizyjnej.

Typy konwerterów i ich zastosowanie

Najprostszym i najczęściej spotykanym typem jest konwerter Single, posiadający jedno wyjście, przeznaczony do obsługi jednego dekodera. Jeśli w domu używa się dwóch niezależnych dekoderów (lub jednego dekodera z dwoma wejściami do nagrywania), potrzebny będzie konwerter typu Twin z dwoma wyjściami. Analogicznie, modele Quad posiadają cztery wyjścia, a Octo – osiem, co pozwala na budowę instalacji z wieloma odbiornikami. Osobną kategorię stanowią konwertery Monoblock, które są zintegrowanym rozwiązaniem pozwalającym na odbiór sygnału z dwóch różnych pozycji satelitarnych (np. Hotbird 13E i Astra 19.2E) za pomocą jednej anteny. Jednak prawdziwą rewolucją ostatnich lat, wymuszoną przez rozwój dekoderów PVR i usług multiroom, są konwertery w technologii Unicable (dSCR - Digital Satellite Cable Router). Urządzenia te, takie jak popularny Inverto Unicable II IDLU-32UL40-UNBOO-OPP czy GT-SAT GT-S3dCSS24, pozwalają na przesłanie sygnału do wielu tunerów (nawet do 32 w przypadku niektórych modeli) za pomocą tylko jednego kabla koncentrycznego. To idealne rozwiązanie dla nowoczesnych dekoderów 4K platformy Canal+ i Polsat Box, które często posiadają wbudowanych kilka tunerów, aby umożliwić jednoczesne oglądanie jednego kanału i nagrywanie kilku innych. Instalacja oparta na konwerterze Unicable wymaga jednak odpowiedniej konfiguracji w menu dekodera i jest bardziej wrażliwa na jakość wszystkich komponentów, dlatego jej wykonanie lub modernizację warto powierzyć doświadczonemu instalatorowi.

Wskazówki dotyczące wymiany i ustawienia

Sama wymiana konwertera nie jest operacją skomplikowaną, ale wymaga zachowania ostrożności, zwłaszcza przy pracy na wysokości. Po odłączeniu starego urządzenia, warto zwrócić uwagę na jego pozycję w uchwycie, a konkretnie na kąt jego obrotu względem osi pionowej. Jest to tak zwany kąt skręcenia (skew). Jego prawidłowe ustawienie jest niezbędne do zapewnienia dobrej separacji pomiędzy sygnałami o polaryzacji pionowej (V) i poziomej (H). Błędne ustawienie skręcenia jest częstą przyczyną problemów z odbiorem części kanałów. Dla Warszawy i okolic, przy odbiorze z satelity Hotbird 13E, kąt ten wynosi około -6.5 stopnia (co oznacza lekkie obrócenie konwertera w prawo, patrząc od strony czaszy anteny). Po zamontowaniu nowego konwertera w uchwycie i ustawieniu wstępnego kąta skręcenia, należy solidnie dokręcić kabel, a złącze F zabezpieczyć przed wpływem warunków atmosferycznych. Nawet po samej wymianie konwertera może okazać się konieczne delikatne skorygowanie ustawienia całej anteny, zarówno w płaszczyźnie poziomej (azymut), jak i pionowej (elewacja). Dla Warszawy prawidłowy azymut na satelitę Hotbird to około 190 stopni, a kąt elewacji to blisko 30 stopni. Precyzyjne dostrojenie na maksimum jakości sygnału, zwłaszcza przy wymagających instalacjach Unicable, najlepiej przeprowadzić z użyciem profesjonalnego miernika. Daje to gwarancję, że potencjał nowego konwertera i całej instalacji zostanie w pełni wykorzystany.